Pektus Ekskavatum Nedir?

Pektus ekskavatum, halk arasında “kunduracı göğsü” olarak bilinen, göğüs kemiğinin (sternum) içe doğru çökmesiyle oluşan doğumsal bir göğüs duvarı deformitesidir. Latince’de “oyuk göğüs” anlamına gelir. Sternum ve ona bağlı kıkırdak yapıların anormal gelişimi sonucu göğüs ön duvarında belirgin bir çukur görünümü oluşur.

Yaklaşık her 300–400 doğumda 1 görülür ve erkeklerde kızlara göre 3–5 kat daha sık rastlanır. Tüm göğüs duvarı deformitelerinin yaklaşık %90’ını oluşturur.

Bazı hastalarda yalnızca estetik bir problem oluştururken, ileri vakalarda kalp ve akciğerlere baskı yaparak ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir.

Pektus Ekskavatumun Anatomik Özellikleri

• Sternumun arkaya doğru çökmesi
• Kaburga kıkırdaklarında anormal gelişim
• Göğüs kafesinin ön-arka çapında daralma
• Asimetrik göğüs görünümü
• Kalbin sağa doğru yer değiştirmesi
• İleri vakalarda kardiyopulmoner baskı

Pektus Ekskavatum Neden Olur?

Pektus ekskavatumun kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Ancak genetik ve bağ dokusu hastalıklarının önemli rol oynadığı düşünülmektedir.

Genetik Faktörler

Vakaların yaklaşık %35–45’inde aile öyküsü bulunmaktadır. Birinci derece akrabalarda benzer deformiteler görülebilir.

Bağ Dokusu Hastalıkları

Pektus ekskavatum şu hastalıklarla birlikte görülebilir:

• Marfan Sendromu
• Ehlers-Danlos Sendromu
• Loeys-Dietz Sendromu
• Homosistinüri

Risk Faktörleri

Pektus Ekskavatum Belirtileri

Belirtiler kişiden kişiye değişebilir. Hafif vakalarda yalnızca estetik kaygılar olurken, ileri deformitelerde ciddi semptomlar görülebilir.

Kardiyopulmoner Belirtiler

• Egzersiz sırasında nefes darlığı
• Çabuk yorulma
• Çarpıntı
• Göğüs ağrısı
• Egzersiz intoleransı
• Sık solunum yolu enfeksiyonu

Postür Bozuklukları

• Kambur duruş
• Omuzların öne düşmesi
• Boynun öne çıkması
• Bel çukurunda artış
• Skolyoz

Pektus Ekskavatum Tanısı Nasıl Konur?

Tanı çoğunlukla fizik muayene ile konur. Ancak deformitenin derecesini ve organlara etkisini değerlendirmek için çeşitli görüntüleme yöntemleri kullanılır.

Kullanılan Tetkikler

• Bilgisayarlı Tomografi (BT)
• Ekokardiyografi
• Solunum Fonksiyon Testleri
• EKG
• Egzersiz Testi

Haller İndeksi Nedir?

Pektus ekskavatumun şiddeti en sık “Haller İndeksi” ile değerlendirilir. Bu değer, göğüs kafesinin genişliğinin ön-arka çapına oranlanmasıyla hesaplanır.

Haller I˙ndeksi=Go¨g˘u¨s Kafesi Yatay C\capıO¨n−Arka C\capHaller\ İndeksi = \frac{Göğüs\ Kafesi\ Yatay\ Çapı}{Ön-Arka\ Çap}Haller I˙ndeksi=O¨n−Arka C\c​apGo¨g˘​u¨s Kafesi Yatay C\c​apı​

Haller İndeksi Sınıflandırması

3.5 üzerindeki değerlerde cerrahi tedavi genellikle önerilir.

Pektus Ekskavatum Tedavisi

Tedavi yöntemi hastanın yaşı, deformitenin derecesi ve semptomların şiddetine göre belirlenir.

Nuss Ameliyatı

Nuss ameliyatı, günümüzde en sık uygulanan minimal invazif pektus ekskavatum ameliyatıdır. 1987 yılında Dr. Donald Nuss tarafından geliştirilmiştir.

Nuss Ameliyatı Nasıl Yapılır?

• Göğüs yan taraflarında küçük kesiler açılır
• Kamera yardımıyla göğüs içi görüntülenir
• Metal çubuk sternumun arkasından geçirilir
• Çubuk çevrilerek sternum öne kaldırılır
• Çubuk genellikle 2–3 yıl yerinde kalır

Nuss Ameliyatının Avantajları

• Küçük kesi izleri
• Daha kısa ameliyat süresi
• Daha hızlı iyileşme
• Yüksek başarı oranı
• Estetik açıdan daha başarılı sonuçlar

Ravitch Ameliyatı

Ravitch yöntemi açık cerrahi tekniktir. Özellikle erişkin hastalarda ve ileri derecede asimetrik deformitelerde tercih edilir.

Hangi Durumlarda Tercih Edilir?

• İleri yaş hastalar
• Asimetrik deformiteler
• Revizyon ameliyatları
• Nuss için uygun olmayan vakalar

Cerrahi Dışı Tedaviler

Vakum Bell Tedavisi

Vakum Bell cihazı, negatif basınç oluşturarak sternumu dışarı çekmeye yardımcı olur. Özellikle genç yaş grubunda hafif deformitelerde etkili olabilir.

Fizik Tedavi ve Egzersiz

Önerilen egzersizler:

• Solunum egzersizleri
• Postür düzeltme hareketleri
• Yüzme
• Pilates
• Yoga
• Göğüs kası güçlendirme çalışmaları

Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci

Pektus Ekskavatumun Psikolojik Etkileri

Pektus ekskavatum yalnızca fiziksel değil, psikolojik etkileri de olan bir durumdur. Özellikle ergenlik döneminde özgüven problemleri sık görülür.

Görülebilecek Psikolojik Sorunlar

• Düşük özgüven
• Beden algısı bozukluğu
• Sosyal çekinme
• Depresif belirtiler
• Havuz ve plaj ortamlarından kaçınma

Çocuklarda Pektus Ekskavatum

Deformite çoğu zaman çocukluk döneminde fark edilir ve ergenlik büyüme atağında belirginleşebilir. Cerrahi için en uygun yaş aralığı genellikle 8–16 yaş olarak kabul edilir.

Marfan Sendromu ile İlişkisi

Pektus ekskavatum, Marfan sendromunda sık görülen bulgulardan biridir. Bu nedenle özellikle uzun boylu, ince yapılı ve esnek eklemleri olan bireylerde kardiyoloji ve genetik değerlendirme önerilir.

Sık Sorulan Sorular

Pektus ekskavatum kendiliğinden düzelir mi?

Hayır. Genellikle kendiliğinden düzelmez ve ergenlik döneminde ilerleyebilir.

Hangi doktora gidilmelidir?

Göğüs cerrahisi veya çocuk cerrahisi uzmanına başvurulmalıdır.

Spor yapılabilir mi?

Hafif vakalarda spor yapılabilir. Nuss çubuğu bulunan hastalarda temas sporları geçici olarak kısıtlanır.

SGK ameliyatı karşılıyor mu?

Türkiye’de belirli kriterleri karşılayan hastalarda SGK ameliyat masraflarını karşılayabilmektedir. Güncel şartlar için ilgili sağlık kuruluşundan bilgi alınmalıdır.

Sonuç

Pektus ekskavatum, hem estetik hem de fonksiyonel problemlere neden olabilen yaygın bir göğüs duvarı deformitesidir. Erken teşhis ve doğru tedavi planlaması sayesinde başarılı sonuçlar elde edilebilir. Günümüzde özellikle Nuss ameliyatı ile yüksek başarı oranları ve estetik açıdan tatmin edici sonuçlar sağlanmaktadır.